Ana KIRO

Galega e emigrante en Barcelona, compartiu experiencia con boa parte do público que acabaría converténdoa nunha estrela: xente que vivía lonxe da casa e atopaba nas súas cancións unha maneira de volver, aínda que só fose durante uns minutos.

Cando comezou a gravar en galego, cantou á terra, ás aldeas, aos traballos, ás festas e a esa Galicia idealizada que acompañaba a quen marchara. Por iso as súas cancións non falaban simplemente da emigración: falaban para os emigrantes.

Nos anos 70 pelexou por cantar na súa lingua e por sacar adiante Galicia, terra meiga, un disco que acabaría vendendo máis de cen mil copias. A partir de aí construíu unha fórmula propia, feita de cancións en galego, melodías populares e historias nas que o seu público se recoñecía.

Actuou en Europa e Latinoamérica, moitas veces para comunidades galegas emigradas, e acabou volvendo a Galicia para facer das romarías e das verbenas o seu gran escenario. Co tempo, mesmo optou por autoeditarse e seguir facendo a música que quería facer para a xente que a acompañara sempre.

Máis que perseguir unha carreira fóra, Ana Kiro foi construíndo outra cousa: unha maneira propia de ser estrela desde Galicia e para o público galego.

Nos anos 80 Ana Kiro regresou a Galicia de forma definitiva, despois de percorrer escenarios de Europa e Latinoamérica, e converteu as verbenas no seu gran territorio. Podía actuar ante miles de persoas nunha romaría multitudinaria ou subirse ao palco dunha aldea remota coa mesma convicción.

Era unha diva, si. Pero unha diva que deixaba claro que tamén era unha galega traballadora. E nesa combinación estaba boa parte do seu magnetismo.

A finais dos anos 90, o seu carisma levouna á televisión, onde se converteu tamén en actriz e presentadora. Entrou nas casas galegas doutra maneira: xa non só a través dos discos, das casetes ou das festas, senón desde a pantalla, formando parte da vida cotiá de novas xeracións.

A estrela das verbenas transformouse nunha presenza familiar, próxima e recoñecible. Unha desas figuras que parecen levar aí toda a vida.

Foi unha artista enormemente popular, moi próxima ao seu público e tamén unha figura chea de contradicións. Mantivo unha relación de proximidade con Manuel Fraga, pero ao mesmo tempo fixo da defensa do galego unha parte central da súa carreira e apoiou iniciativas a favor da normalización da lingua. Nas súas cancións e declaracións podían convivir posicións conservadoras con outras sorprendentemente abertas ou reivindicativas.

E despois estaba a propia música. Mentres miles de persoas se recoñecían nas súas cancións, parte da intelectualidade e dos ámbitos culturais miraban con distancia unha artista asociada á verbena, á música lixeira e ao gusto popular.

Quizais por iso Ana Kiro segue sendo unha figura tan interesante hoxe: porque obriga a preguntarnos quen decide o que é cultura, que músicas merecen prestixio e por que algunhas artistas populares tardan tanto en ser reivindicadas como iconas.